Affligem en Mommeriete

Wij staan met onze caravan eigenlijk ieder jaar wel een poosje op camping De Zwiese, gelegen in het Vechtdal op zo'n 2,5 km ten zuiden van Gramsbergen. 

Gramsbergen is een leuk, klein stadje dat ligt tussen het kanaal Almelo - De Haandrik en de Overijsselse Vecht en dan vrijwel tegen de Duitse grens. Het heeft een alleraardigst centrum, dat overigens benoemd is tot beschermd stadsgezicht, met allemaal smalle straatjes en een aantal oude pandjes. De gemeente Gramsbergen beslaat naast het stadje zelf, ook nog een aantal buurtschappen zoals bijv. Holthone, Loozen, Anerveen en Ane. En vooral aan deze laatste buurtschap kleeft, zeker als je, zoals ik, ook nog wel een beetje geïnteresseerd bent in geschiedenis, een historisch aspect.
Als je door Ane richting Holthone fietst dan kom je een monumentje tegen dat herinnert aan de Slag bij Ane, ook wel de Guldensporenslag van de Lage Landen of Drentse Guldensporenslag genoemd. Deze veldslag heeft zich, op 28 juli 1227, waarschijnlijk ergens vlak ten noordoosten van Ane in een toen zeer moerassig gebied, afgespeeld. Het ging uiteindelijk om een ruzie tussen twee vazallen van de toenmalige bisschop van Utrecht: Rudolf II, toenmalige heer van Coevorden en Egbert, toenmalig prefect van Groningen. Deze laatste riep de hulp in van bisschop Otto van Lippe, die vervolgens een ridderleger op de been bracht en afreisde naar zuidoost Drente om Rudolf tot de orde te roepen en de toen nogal opstandige Drenten eens een lesje te leren. Dat liep echter heel anders af. Rudolf had een strijdmacht op de been gebracht van grotendeels losse bendes, Drentse boeren en volgens de overleveringen ook een aantal boerinnen. Deze troepen zagen kans de zwaar bewapende ridders van Otto van Lippe een vlakbij gelegen moeras met de naam Mommeryte in te lokken, waarin zij met hun paarden en zware harnassen letterlijk wegzonken in de drassige bodem, om vervolgens door de vechters van Rudolf te worden afgemaakt.
In Gramsbergen is in het streekmuseum een aparte expositie ingericht waar van alles (incl. een animatiefilmpje) over de Slag bij Ane wordt getoond. Nader onderzoek heeft verder nog uitgewezen dat deze slag voor de Noordelijke Nederlanden een grotere impacht heeft gehad dan vroeger altijd werd gedacht. Steden als Gramsbergen, Hardenberg, Hasselt, Zwolle en Assen hebben hun ontstaan en/of bestaansrecht eigenlijk aan de gevolgen van deze veldslag te danken en datzelfde geldt voor de latere zelfstandigheid van de provincies Drenthe en Groningen.

Gramsbergen heeft echter ook nog een ander fenomeen dat associaties oproept met de Slag bij Ane en dat is de Mommeriete. De Mommeriete is een lokale bierbrouwerij die is gevestigd in een heel oud pand langs het kanaal Almelo - De Haandrik. De eigenaren van de Mommeriete, ooit in 2000 begonnen als lokale brouwers in Holthone, hebben dit pand, een voormalig schipperscafe uit 1857, in 2008 aangekocht. Ze hebben het vervolgens in de al bestaande, oude stijl uitgebreid om er een brouwerij en proeflokaal voor de Mommeriete bieren in te kunnen huisvesten. Daarnaast is er langs het kanaal ook een in dezelfde stijl passend terras aangelegd, waar je echt heerlijk kunt genieten van een door hen ter plekke gebrouwen biertje. En voor wie het nog niet begrepen heeft: de Mommeriete is vernoemd naar het moeras waarin in 1227 de Slag bij Ane plaatsvond.

Mij bekroop ineens de volgende gedachte: stel je eens voor dat de legers van Otto en Rudolf in plaats van deze veldslag uit te vechten het voorbeeld hadden gevolgd van de ridders van Affligem zoals te zien is op de commercial die in 2020 werd gelanceerd. Als ze in plaats van een bloedige strijd uit te vechten gezamenlijk een streekbrouwerij op poten hadden gezet, hadden we met z'n allen misschien al een aantal eeuwen eerder kunnen genieten van bijvoorbeeld een Momme's Blond, een Scheerse Tripel of een Vrouwe van Gramsbergen......
Ik ben dan heel blij dat de geschiedenis zijn huidige loop heeft gehad, want als wij nu in de buurt van Gramsbergen zijn, dan kan ik er, heel vaak in gezelschap van zwoagert Egbert en dan soms ook nog samen met onze dames schöne schwester Gina en vrouwtje Alie, genieten van een Momme's Blond van de tap die daar gebrouwen is door de huidige brouwers van de Mommeriete, voor de dames een droog wit wijntje en een icetea sparkling en dat dan ook nog samen met een paar overheerlijke porties biterballen. Waarvan akte.